སྐྱོ་འཚེར་གྱི་འོད་སྣང་སྟེ། ཚེ་སྲོག་ལྡོམ་པོ་ཞིག་གི་གསང་གཏམ།
______དེང་རབས་བོད་ཀྱི་བསམ་བློ་བར་ཟོལ་གྱིས་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་བསྐུར་བའི་དྲུག་ཅུ་བའི་གཏོར་མ།།
ཁ་སང་དེ་རིང་སྐད་ཆ་རྡག་གེ་རྡོག་གེ་མང་པོ་ཞིག་ཐོས་པར་སོན་ཞིང༌། དེ་ནི་ཕྲུ་གུ་རྡབ་བེ་རྡོབ་བེ་ཞིག་གིས་བཤད་པ་རེད་ཟེར་བ་དང༌། དུས་
རབས་འདིར་དེ་འདྲའི་ངར་སློང་མཁན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཐན་ལྟས་ཤིག་ཏུ་གཏན་ནས་མི་མཐོང་མོད། འོན་ཀྱང་མི་རིགས་འདི་མི་ཉམས་ཡུན་རིང་དུ་
གནས་པའི་རྨང་གཞི་བཤིག་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་ཞིག་མངོན་ཡོང་བའི་སྐབས་སུ། དེ་དག་ལ་སྡང་སེམས་སྐྱེས་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་ཡང་བོད་
སྤྱི་ལ་ཕན་མེད་གནོད་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར་གྲང་སྙམ་པ་ན། ལྷོད་ཆགས་སེ་སྡོད་མ་བཟོད་པར་འདྲོག་མགོ་ལངས་ཏེ་ངག་ལས་གཏམ་མང་པོ་ཞིག་རང་
དབང་མེད་པར་ཤོར་སོང་བས། སུ་ཞིག་ལ་མ་དམིགས་རང་བཞིན་གྱིས་ཕོག་ཐུག་བྱུང་ན་དགོངས་འགལ་མེད་པར་ཞུའོ། །
འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་བཤད་མི་རུང༌། །བཤད་ན་བྱ་བའི་མཐའ་མི་རྫོགས། །ཞེས་པ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐོས་ཡོད་པར་གོར་མ་ཆག་ཅིང༌། བོད་རྣལ་མ་
ཞིག་ཡིན་ན་ཐོས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་དེའི་རྒྱུད་དུ་བག་ཆགས་བསུབ་པར་དཀའ་བ་ཞིག་བཞག་ཡོད། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེང་སང་གི་བོད་ཁ་ཤས་ཤིག་
གིས་དེ་འདྲའི་གཏམ་དཔེ་ཐོས་མྱོང་ན་ཡང༌། སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་འགྲིམ་རྗེས་ཕྱི་གླིང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཤི་འདེད་རོ་འདེད་བྱེད་ཤེས་པ་རྣམས་
མཁས་པར་བསྔགས་པའི་སྲོལ་ཞིག་བྱུང་བའི་ཚེ། སྙན་གྲགས་ལ་རང་གི་སྲོག་དང་མིག་ལྟར་གཅེས་ཤིང་དགའ་བའི་སློབ་མ་རྣམས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་རི་
བོང་ཅལ་འདྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྒྱུགས་པའི་སྟབས་ཀྱིས་སྔར་གྱི་གཏམ་དཔེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བརྗེད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་བོད་སྐད་རྣལ་མ་ཞིག་
བརྗོད་པའི་ཁ་ལྕེ་ཡང་ལྐུགས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས་རྒྱ་མིན་བོད་མིན་གྱི་ཚིག་སྦྱོར་ལྡབ་ལྡིབ་སྤེལ་བར་གོམས་ཤིང༌། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཚིག་
ལྡོམ་བཤུ་བར་དགའ་བ་དང༌། བོད་ཀྱི་སྲོག་གི་གཟུང་ཐག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་སྤང་བླང་གི་རྣམ་གཞག་དང་རིང་ནས་འགལ་བའི་
ཁ་རྡུང་གཏོང་བ་བཅས་ནི་དུས་རབས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བཞིན་ཡོད། གོམས་གཤིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་འབྲས་ལ་དཔྱད་པ་ཞིབ་ཏུ་
བཏང་བའི་མི་སུ་ཞིག་ཡོད་དམ། ད་ལྟ་བོད་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཚིག་ལྡོམ་འགའ་བཤུས་ཏེ་བོད་ལ་
ཕན་འདོགས་པ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནམ་རང་ཉིད་གྲགས་ཐབས་དང་ཆེར་འདོན་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཞེས་བསམ་བློ་བཞི་
གསུམ་བཅུ་གཉིས་མི་གཏོང་ཀ་མེད་དུ་གྱུར་པ་ན། དེའི་ཕུགས་རྒྱབ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་ཧ་གོ་ཞིང་དོན་རྟོགས་ནས་ཡིད་ཆད་པའི་སྣང་བ་ཞིག་སྐྱེས་
ཤིང༌། བོད་མི་ཞིག་ཡིན་ན་རང་ཉིད་གྲགས་ཐབས་དང་ཆེར་འདོན་བྱེད་པའི་ཐེབས་སུ་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་བར་ཕན་པའི་བཤད་ཡམས་ངན་
པ་བག་མེད་དུ་འགྲེམས་པ་ནི་ཆེས་མི་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། མི་ནི་མི་རྟག་འཆི་བས་ཁྲིད་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། མི་རིགས་ནི་བསྐལ་བ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་
གནས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། རང་ཉིད་ལ་ལྟོ་རྒྱབ་སྙན་གྲགས་ཙམ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བཤད་ཡམ་ངན་པ་འཛེམ་མེད་དུ་བཀྲམས་ནས་
མི་རིགས་ཤི་ལམ་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཙན་དན་སོལ་བར་བསྲེག་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་མཆིས་སམ། དེང་སང་བོད་འདི་མ་ཉམས་པར་གནས་ཡོད་པ་
ནི་ཆོས་ལུགས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་སམ། ཆོས་ལུག་ས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་མེད་ན་བོད་འདི་མི་
ཉམས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཐུབ་བམ། ཆོས་ལུགས་ནི་བོད་ཀྱི་བླ་སྲོག་ཡིན་ཞིང༌། སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ནི་བོད་ཀྱི་ཟུངས་ཁྲག་ཡིན་པས། བླ་སྲོག་བཅད་
ནས་ཟུངས་ཁྲག་གི་རྒྱུ་བ་འགག་པར་ཕན་པའི་བཤད་ཡམ་ངན་པ་བླ་རྡོལ་སྣང་བ་གང་དྲན་གྱིས་འགྲེམས་པ་དེ་ནི་བོད་ལ་ཤ་ཚ་བའི་རྟགས་ཡིན་ནམ་
རང་ལ་ཤ་ཚ་བའི་རྟགས་ཡིན། ད་ལྟའི་དུས་ཀྱི་མིའི་གཡོ་སྒྱུ་དང་ཧམ་སེམས་ནི་སྲིན་མོའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྒོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དངོས་
གནས་བྲེད་ཤ་ཐོན་པ་ཞིག་རེད། ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ལ། ད་ལྟའི་མི་རྣམས་ནི་ཁྲ་ཁྲ་རིག་རིག་མཐོང་ན་དགའ་མགུ་ཡི་རང་བྱེད་པ་དང༌། ཚིག་མཚར་
ལོག་བཤད་ཐོས་ན་དགའ་མདོག་ཤང་མདོག་སྟོན་པ། དོན་གྱི་གནད་ཀ་དྲིས་ན་མི་དགའ་ཤི་མདོག་མངོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་བ་ནི་བདེན་པ་ཞིག་ཡིན་
ནམ་ཅི། སྤྱིར་བོད་ལ་ཕན་པའི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བར་འདོད་ན་བོད་རང་ཐོག་གི་ལེགས་ཉེས་སོགས་ལ་བརྟག་དགོས་ཀྱི། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་
གཞུང་གི་ཚིག་རྣམས་ཁ་ཆག་སྣ་རལ་ཙམ་དུ་བཤུས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྟེང་དུ་མི་འབྱོར་ན་ཡང་བཙན་པོ་ཨུ་ཚུགས་མཐའ་སྐྱེལ་གྱིས་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་མཁས་རྟགས་
ཡིན་ནམ་བླུན་རྟགས་ཡིན། བསམ་བློ་བ་ཡིན་ནམ་ཁ་འཁྱག་སྙིང་རུལ་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་འདོན་མཁན་ཡང་ཡོད་པས། ང་ཚོར་བསམ་བློ་གཏོང་བར་བྱ་བའི་
གནས་མང་པོ་ཞིག་འདུག ད་ལྟ་ང་ཚོའི་བོད་འདི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གནས་ཤིང༌། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཚད་ག་འདྲ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པ་
དང། དེ་དང་མཐུན་པའི་རིག་གནས་གསར་པ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ནང་དུ་འདྲེན་དགོས་ཚུལ་བཅས་ལ་བསམ་བློ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་
གྱི། མུན་འཐོམས་ཀྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་དུ་འཁོད་པའི་ཚིག་སྒྲོས་མཚར་བོ་རྣམས་ཁྱི་དང་གློ་བ་འཕྲད་པའི་དཔེ་བཞིན་ཆ་བསྡུ་ཡ་
བསྡུ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་ཞིག་མིན་ཏེ། ང་ཚོའི་བོད་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ན། སྟེང་གི་བཀོད་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་དགོས་
ཤིང༌། བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྨང་གཞི་ལས་རིང་ནས་འགལ་བའི་སྟེང་གི་བཀོད་པ་ཞིག་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པར་བརྩོན་པ་དེ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཞིག་
མིན་པ་དང༌། དེ་འདྲའི་སྟེང་གི་བཀོད་པས་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྨང་གཞིར་གེགས་དང་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་རིག་
པའི་སྤྱི་བཏང་གི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡིན། དེང་སང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་དཔྱོད་པ་རྒྱབ་ཏུ་དོར་ནས་བོད་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་
གྱུར་པའི་ཕྱི་གླིང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་གི་ཚིག་མཚར་བཤུ་བར་དགའ་བའི་མི་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། ཁ་དཔེ་ལ། ཕན་འདོགས་མི་ཤེས་པ་
ཞིག་གིས་ཕན་འདོགས་པ་ལས། གནོད་སྐྱེལ་མི་ཤེས་པ་ཞིག་གིས་གནོད་བསྐྱལ་ན་བཟང༌། ཞེས་གྲགས་པ་ལྟར། ཕྱི་གླིང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་
གི་ཚིག་མཚར་བཤུ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་ལ་ཕན་འདོགས་འདོད་ཞེ་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་མུན་འཐོམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བསྐྱལ་བས།
བོད་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་ཞིག་གིས་དམོད་པའི་མཚོན་གྱི་ཆར་བ་འབེབས་པའི་གཞི་རུ་གྱུར་པ་རེད། དེ་དག་གི་བསམ་སྦྱོར་ལ་རེ་ཞིག་བརྟགས་ན་ཆབ་སྲིད་
དཔལ་འབྱོར་རིག་པར་བསམ་བློ་ཅུང་ཙམ་ཡང་མ་བཏང་བ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྨང་གཞི་དང་མི་མཐུན་པའི་སྟེང་གི་བཀོད་པ་ཞིག་
ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པར་བརྩོན་ན། དེས་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྨང་གཞིར་གེགས་དང་བར་ཆད་བཟོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བོད་འདི་སྔ་མོ་ནས་མིང་གི་
ལྷག་མ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བར་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
ངས་ཕྱི་གླིང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བལྟས་རྗེས། དེང་སང་གི་མི་རྣམས་
ཀྱིས་ཡ་མཚན་དུ་སྒྲོག་པའི་རྩོམ་ཡིག་དེ་དག་གི་ཕུགས་རྒྱབ་གསལ་བོར་མཐོང་བས། ཡིད་ཆད་གདུང་བའི་ཁུར་གྱིས་ནོན་པར་གྱུར། དེང་སང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་
མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་གི་ཚིག་མཚར་རྣམས་ལྷ་རུ་བཀུར་ནས་ཕ་མེས་ཡང་མེས་དང་ཆོས་ལུགས་སྲོལ་རྒྱུན་རྣམས་འདྲེར་འཛིན་པའི་དེང་རབས་པ་
མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། དེ་རྣམས་ནི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་རྒྱས་ནས་བསམ་བློ་གསར་པ་ཞིག་གི་གཞི་ཆགས་པ་མིན་ལ། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་
མཁས་པ་ཉི་ཚེ་ཡི་རྗེས་སུ་ཤི་འདེད་རོ་འདེད་བྱེད་བཞིན་དེའི་ཆོས་རྒོལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཚིག་མཚར་རྣམས་སྐྱབས་སུ་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། གླེང་
འགྱུར་གྱི་གྲོགས་པོ་འདི་ཡང་དེའི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །
ཉིན་ཞིག་ཁོ་བོ་སེམས་གཡེང་བའི་ཆེད་དུ་ངའི་གྲོགས་པོའི་ཁྱིམ་དུ་སོང་བ་ན། ངའི་མིག་ལ་ཐོག་མར་སྣང་ཡོང་བ་ནི་ཁོའི་དཔེ་སྒྲོམ་ཡིན་ཞིང༌།
ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ལ་ཁོའི་དཔེ་སྒྲོམ་ནང་དུ་རྒྱ་ཡིག་གི་དཔེ་དེབ་དང་དུས་དེབ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ་མང་པོ་ཞིག་མི་སྣང་
བས། ངའི་ཡིད་ལ་སྔར་མེད་པའི་ཡ་མཚན་དང་ཡི་མུག་ཅིག་སྐྱེས་སུ་བཅུག་བྱུང༌། ལྟོས་དང༌། ཕུ་ལོ་དབྱི་ཏེ་ཡི་སེམས་ཁམས་སྐོར་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་
དང༌། ཉི་ཚེ་ཡི་འཚོ་གནས་སྐོར་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ། ཧྲུའུ་པེན་ཧྭ་ཡི་མི་ཚེའི་སྐོར་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ། རོང་གུ་ཡི་གཤིས་རྒྱུད་སྐོར་གྱི་མཚན་ཉིད་
རིག་པ། མ་སི་ལོ་ཡི་མི་གཙོའི་སྐོར་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་དང་དེ་དག་གི་སྐོར་ལ་
དཔྱད་པའི་རྩོམ་ཡིག་བཀོད་པའི་དུས་དེབ་རྐྱང་རྐྱང་བསྒྲིགས་ཡོད་པས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་འགྲན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒོལ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་མཐོང༌།
རྒྱ་ཡིག་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཔེ་དེབ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཚི་དྲེག་ནག་པོ་སོར་གང་ཙམ་ཆགས་ཏེ་ནག་ནོག་ཏུ་གྱུར་པར་བལྟས་ན། གྲོགས་པོ་འདིས་
དཔེ་ཆ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བལྟས་པ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་ཐུབ། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ངའི་གྲོགས་པོ་དེ་ལ་བལྟས་པ་ན། ཁོས་ཉི་ཚེ་ཡི་མཚན་
ཉིད་རིག་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་ལ་ལྟ་བཞིན་འདུག་པ་མཐོང་ཞིང༌། དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་ལ་ཁོས་ང་ཡོང་བ་མཐོང་མ་ཐག་རྐུན་མ་ཞིག་དང་འདྲ་བར་རྟབ་
རྟབ་པོར་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཔེ་དེབ་གསང་སྟབས་ཀྱིས་སྦས་རྗེས་བཞིན་རས་ལ་རྒྱུན་ལྡན་མིན་པའི་འཛུམ་མདངས་དོགས་མི་བདེ་བ་ཞིག་རྒྱས་ཏེ་
ན་རེ། ཨ་ཙི། ཁྱོད་བདེ་མོ་ཡིན་ནམ། ག་དུས་འདིར་ཡོང་བ་ཡིན་ནམ། བཞུགས་གདན་འཇགས། ཞེས་བཤད་བྱུང༌། ངས་ཀྱང་ཁོ་ལ་ལགས་སོ་ཞེས་
ཟེར་བཞིན་རྐུབ་སྟེགས་སུ་བསྡད་པ་དང༌། དེང་སང་ཁོས་རྩོམ་ཡིག་མང་པོ་ཞིག་བྲིས་པ་དེ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱང་གང་ཡིན་པ་གསལ་པོ་ཞིག་ཤེས་
སོང་སྙམ་བཞིན་དུ་རེ་ཞིག་ལུས། སྙིང་རྗེ་བ་ཞིག་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཤེས་བྱ་རྣ་ལམ་དུ་མ་སོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོའི་རྩོམ་ཡིག་དེ་དག་ཆེས་
ཡ་མཚན་དང༌། ཆེས་ཡིད་དུ་འོང་བ། ཆེས་བདེན་ལུགས་ལྡན་པའི་ལེགས་བཤད་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་མོད་ལ། ངའི་གྲོགས་པོ་དེར་བོད་ཀྱི་བསམ་
བློ་བ་དང་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་འུད་ཀྱིས་བསྟོད་བཞིན་མཆིས། ཁོ་ཚོར་ཁག་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལ་བལྟས་མ་
མྱོང་ཞིང༌། བལྟས་ཀྱང་དོན་གྱི་མཐིལ་རྟོགས་མི་ཐུབ་པའི་ཁར། བཤད་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་ཐོས་པ་ན་སྤང་བླང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པར་ཡ་མཚན་ཉིད་དུ་
འཛིན་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཁོས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟ་བ་དང༌། མི་ཚེའི་ལྟ་བ། རིན་ཐང་གི་ལྟ་བ་སོགས་བོད་དང་འཕྲོད་
པ་ཡིན་མིན་ལ་མི་དཔྱོད་པར་བོད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཙན་གྱིས་སྦྱར་ཏེ་ཆོས་ལུགས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་འཛེམ་བག་མེད་པར་ཁ་རྡུང་བཏང་བས། ལྟ་ལོག་མང་
པོ་ཞིག་གི་ཡིད་ཀྱི་བརྟན་པ་རང་དབང་མེད་པར་ཕྲོགས་པ་དང༌། རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་བསྟོད་ཅིང་བསྔགས་པའི་སྒྲ་ཡིས་ས་
གཞི་འདར་དུ་བཅུག་པ་རེད། གཞན་ཡང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་དང་དེའི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་རྣམས་ལ་བལྟས་མྱོང་བ་ཞིག་གིས་
གཞན་གྱི་ཚིག་མཚར་འདྲ་བཤུ་བྱས་ཏེ་བོད་ཡིག་ཏུ་བཅོས་པའི་རྩོམ་ཡིག་དེ་འདྲ་མཐོང་བའི་ཚེ། དེ་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་མཁས་པ་རྣམས་
ཀྱི་གཞུང་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་རྣམས་ལས་ཆ་བསྡུ་ཡ་བསྡུ་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྟེང་ལ་བཙན་སྦྱོར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ནས་ཆ་འཇོག་ཅི་ཡང་མི་
བྱེད་ཅིང༌། སྐབས་དེར། མཁས་པ་རྣམས་ནི་རྐུན་མ་ཡིན། །ང་ནི་རྐུན་མའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། །ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ཡིད་དུ་འཆར་ཡོང་བ་རེད། ཡང་སྐབས་
རེར་དེ་དག་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་དོན་གྱི་མཐིལ་མ་རྟོགས་པར་ལོག་བཤད་བྱས་པའང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་མཆིས་པ་དང༌། བོད་སྐད་
དུ་བསྒྱུར་མ་ཤེས་པར་ར་མིན་ལུག་མིན་གྱི་ཚིག་སྦྱོར་དམན་པ་མང་པོ་ཞིག་བཀོད་པ་མཐོང་བས། ཧུན་ཧུན་ཞེས་རང་དབང་མེད་པར་དགོད་ཁ་ཞིག་
ཀྱང་ཤོར་འགྲོ་བ་རེད།
ཉིན་ཞིག་ལ་ངའི་གྲོགས་པོར་གྲྭ་པ་འགའ་བལྟ་བར་འོངས་ཤིང༌། གྲྭ་པ་དེ་རྣམས་ནི་ངའི་གྲོགས་པོའི་ལྟ་བའི་〔ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་
མཁས་པའི་〕རྗེས་འབྲངས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང༌། གུས་ཞུམ་གྱི་མགོ་བོ་ནི་ས་ལ་སྨད། དད་འདུན་གྱི་ཐལ་མོ་ནི་སྙིང་ཁར་སྦྱར། མཐོང་འདོད་ཀྱི་མིག་
ནི་ཀེམ་ཀེམ་དུ་གཡོ་བཞིན་ལེགས་སྐྱེས་ཕྲན་བུ་ཙམ་ཡང་ཕུལ་བ་རེད། དེ་ནས་ལ་དང་ལགས་ཟེར་བཞིན་རང་གི་གནས་སུ་འཁོད་པ་མཐོང་ན་ཅི་འདྲའི་
མི་ཡ་རབས་ཤིག་རེད་ཨང་སྙམ་པའི་བློ་ཞིག་འགོག་མེད་དུ་འབྱུང་བ་དང༌། དོན་དམ་དུ་མི་ཡ་རབས་ཤིག་ཡིན་མིན་དེ་ཉིད་སྐབས་འཕྲད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་
ཙམ་གྱིས་བདེན་དཔང་བྱེད་ག་ལ་ཐུབ་སྟེ་མི་ཐུབ་པ་ཡིན། ངའི་གྲོགས་པོ་དེ་ཡང་ཟོག་རྫུ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཐོག་མའི་དུས་སུ་མཁས་
པ་ཡི་ཆེ་ཚུགས་ཤིགས་སེ། ང་རྒྱལ་གྱི་འགྱིང་ཉམས་ལམ་མེ། གཡོ་སྒྱུ་ཡི་ཆོ་འཕྲུལ་འཁྱུག་གེར་གྲྭ་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་མཐོང་ན་ཁོ་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་
རིག་པའི་གཞུང་ལས་ཆ་བསྡུ་ཡ་བསྡུ་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྦྱར་ན་འབྱོར་བ་ཡིན་མིན་ལ་མི་དཔྱོད་པར་བཙན་སྦྱོར་བྱས་ཏེ་ལོག་བཤད་བག་ཚ་བ་མེད་
པར་སྤེལ་ནས་བོད་འདི་ཤི་ལམ་དུ་སྐྱེལ་མཁན་ཞིག་ག་ལ་ཡིན་སྙམ་ཞིང༌། ཕྱི་ཚུལ་ནས་བལྟས་ན་བོད་ལ་ཤ་ཚ་ཞིང་རུས་ན་བའི་བསམ་བློ་མཁས་པ་ཞིག་
གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བ་རེད། ཕྱི་བལྟས་ན་ལྷ་ཁང་དང་གསེར་ཁང༌། ནང་བལྟས་ན་རྩྭ་ཁང་དང་ཕག་ཁང༌། ཞེས་པའི་གཏམ་
དཔེ་དེ་སུ་ཞིག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལས་ཐོན་པ་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་ངའི་གྲོགས་པོའི་རང་གཤིས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་མཚོན་པའི་གཏམ་དཔེ་ཞིག་ལོས་ཡིན་
སྙམ་པའི་སྣང་བ་ཞིག་ཐོལ་གྱིས་བྱུང༌། སྐབས་དེར་གྲྭ་པ་མགོ་རིལ་ཞིག་གིས་ངའི་གྲོགས་པོ་བསམ་བློ་མཁས་པར་བསྔགས་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད། ཁྱེད་ནི་
བོད་ཀྱི་བསམ་བློ་བ་ཡིན་པས། ང་ཚོར་དེའི་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཤིག་གསུང་རོགས་ཞུ། ཞེས་རེ་བ་བཏོན་པ་ན། ངའི་གྲོགས་པོར་གློ་བུར་དུ་འཚུབ་ཆ་
ལངས་ཏེ་ཁ་ཤ་ལྷབ་ལྷབ་ཏུ་འདར། སྒྱིད་པ་ལྕུག་ལྕུག་ཏུ་གཡོས། མིག་གཉིས་རིག་རིག་ཏུ་གྱུར། ཕར་བལྟས་ན་བདག་པོས་ཤེས་མ་ཐག་གི་རྐུན་མ་ཞིག་
གམ་ཡང་ན་གཡུལ་ས་ནས་ཕམ་ཁ་ཉོས་པའི་དམག་མི་ཤོར་མ་ཞིག་དང་མཚུངས། ཁོའི་བཞིན་རས་ཀྱི་བཀྲག་མདངས་ནི་ཤོར། ལུས་ཀྱི་འགྱིང་ཉམས་ནི་
ཞི། མིག་གི་གཟི་མདངས་ནི་ཉམས། ལག་པ་གཉིས་ཕུར་ཕུར། ངག་གི་རྒྱུན་འདར་འདར་བྱེད་བཞིན་གྲྭ་པ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད། ངས་དེའི་སྐོར་ལས་
ག་གེ་མོ་ཞིག་རྙེད་ཡོད་ཀྱང༌། དེའི་སྐོར་འདི་འདིའོ་དེ་དེའོ་ཞེས་འཆད་རྒྱུ་མང་པོ་ཞིག་མེད། ཁྱོད་ཚོས་ངས་བྲིས་པའི་དཔེ་ཆར་བལྟས་རྗེས་བསམ་བློ་
མང་ཙམ་ཞིག་ཐོངས། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ངའི་བསམ་བློའི་སྐོར་ཤེས་ཐུབ་པ་ཡིན། ཞེས་བཤད་པ་ན། གྲྭ་པ་རྣམས་ཡ་མཚན་ནས་མིག་ཅེར། ཧ་ལས་ནས་
ལྕེ་བསྣར། ཡིད་ཆད་ནས་ངོ་གནག་པ་སོགས་མཐོང་བ་ན། ང་ལ་རང་དབང་མེད་པར་དགོད་ཀྱི་ཞིག་ཡོང་ནས་ཡིད་དུ་འདི་ལྟར། ཁོས་བྲིས་པའི་དཔེ་
དེབ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལས་ཚིག་སྒྲོས་རྣམས་ཆ་བསྡུ་ཡ་བསྡུ་བྱས་ཏེ་བཤུས་པ་ཡིན་ཞིང༌། ཁོ་རང་
ཉིད་ལ་བསམ་བློ་ཞིག་གཏན་ནས་མེད་པས། བློ་ཐོག་ནས་འཆད་རྒྱུ་ཞིག་ག་ལ་ཡོད་དམ། ཁོས་ཅི་ཞིག་རྙེད་ཡོད་དམ། རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་པའི་ཉི་ཚེ་ཡི་
མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་རྙེད་ཡོད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད། དེ་ལས་གཞན་པ་ཅི་ཞིག་རྙེད་ཡོད་དམ། རྒྱ་ཡིག་གི་དཔེ་དེབ་དང་ཁ་བྲལ་བའི་ཚེ་ཀླད་
པ་སྟོང་ཧང་ངེར་འགྱུར་བ་ཞིག་གིས་ཅི་ཞིག་རྙེད་ཐུབ་བམ། མཆུ་ནག་ཁྭ་ཏས་གླིང་བུར་བརྟེན་ནས་སྐད་སྙན་དུ་བརྫུས་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་
པས། གྲྭ་པ་འདི་དག་སྙིང་རེ་རྗེ། ད་ཐེངས་ཨ་ཞང་ཧེབ་རྐྱལ་ལ། མག་པ་རྫུན་རྐྱལ་གྱིས་མགོ་བསྐོར་བཏང་བའི་དཔེ་བཞིན་དུ་གྱུང་སོང་སྙམ་ནས་ཡང་
བསྐྱར་དགོད་ཁ་ཞིག་ཤོར་སོང། ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ལ་གྲྭ་པ་འདི་དག་གིས་ནང་བའི་ཆོས་ལུགས་ལ་སློབ་གཉེར་ཕུ་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་མི་བྱེད་པར་ཚིག་
མཚར་རྣམས་རིན་པོ་ཆེར་བརྩི་བ་འདིས་ཅི་ཞིག་ཕན་ནམ། དེང་སང་ཨི་ཏ་ལི་དང༌། ཨ་རི། འཇར་མན། ཕ་རན་སི། ཨོ་སི་ཆོས་ལེ་ཡ། དབྱིན་ཇི། ཨོ་
སི་ཐུ་ར། ཨུ་རུ་སུ། ཁ་ན་ཏ་སོགས་འཛམ་གླིང་གི་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ཆེ་བ། ཚན་རྩལ་དར་རྒྱས་ཆེ་བ། རིག་གནས་དར་བའི་རྩེ་མོར་སོན་པའི་
རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་བོད་གྱི་བན་བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས། ང་ཚོར་གོ་བརྡ་
ཅི་ཞིག་སྤྲོད་ཀྱིན་ཡོད་དམ། ང་ཚོར་གསལ་འདེབས་ཅི་ཞིག་གཏོང་བཞིན་ཡོད་དམ། བསམ་བློ་གཏོང་བའི་དུས་སུ་བབ་འདུག གྲྭ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་
རང་རང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་རྣལ་མར་ངེས་ཤེས་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་འདྲོངས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། དེས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཕན་པར་ངེས་
མོད། འོན་ཀྱང་གང་ཞིག་སྙམ་བཞིན་དུ་ལུས་པའི་ཚེ། སག་སྒྲ་ཞིག་གྲགས་ཡོང་ཞིང༌། ཕར་བལྟས་པ་ན་ངའི་གྲོགས་པོར་འཚམས་འདྲི་བྱེད་པར་
འོངས་པའི་གྲྭ་པ་རྣམས་ཡིན་པ་མཐོང་བ་དང༌། ཁོ་ཚོའི་ཚུགས་ཀར་བལྟས་ན་བློ་ཕམ་བྱུང་ཡོད་པ་འདྲ་སྟེ། མགོ་བོ་སྨད་ཅིང༌། དཔུང་བ་ལྷོད།
རིག་པ་ལྡིབ། ལེ་ལོའི་གོམ་པ་འདོར་བཞིན་ཕྱི་རོལ་དུ་སོང་བ་དང༌། དེ་ནས་རིང་བོར་མ་ཐོགས་པར་ནག་རིལ་ལི་ལི་གྱ་གྱུའི་ངང་རྒྱང་རིང་དུ་
བསྲིངས་པའི་ལམ་གྱི་མཐའ་རུ་ནུབ་སོང༌། ངས་ཁོ་ཚོའི་རྗེས་སུ་བལྟས་ནས་ཤུགས་རིང་ཞིག་ནར་གྱིས་མི་འབྱིན་ཀ་མེད་དུ་གྱུར་ཏོ། །
སྨྲས་པ།
ཕྱི་གླིང་པ་ཡི་ཤ་མདངས་ཚད་མ་རུ་བཟུང་ནས། །
བསིལ་ལྡན་ཁ་བ་ཅན་གྱི་བོད་མི་ལ་བཅལ་བས། །་
སྨུག་མདོག་ཐམས་ཅད་ཐན་ལྟས་ཁོ་ན་རུ་བརྩི་བར། །
ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ཚེ་བླུན་པོའི་གཤིས་ལུགས་སུ་མཐོང་ངོ༌། །
འཁོར་ལོའི་སྣ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ར་མ་ཡི་དཔེ་དབྱིབས། །
རི་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་ཚད་ཀྱིས་མཛོ་གཡག་ལ་འཇལ་བའི། །
བསམ་བློ་མཁས་པར་གྲགས་པ་བོད་ཡུལ་ཉིད་མ་གཏོགས། །
འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་སུ་ཉིན་སྐར་ལྟར་དཀོན་ནོ། །
འདི་ནི་བོད་མིའི་བསོད་ནམས་ཟད་པའི་རྟགས་ཡིན་ནམ། །
ཡང་ན་ལོག་ལྟའི་དུས་ངན་དར་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ། །
གང་ལ་བལྟས་ན་སེམས་ཅན་སྨྱོས་པ་ལྟར་མཐོང་བས། །
མི་བཤད་དགུ་བཤད་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་འཛིན་ཡང་དཀྲུགས་སོ། །
རྩོམ་ཁུངས། ངེད་དྲ་བ།